TIN TỨC
Nghịch lý ngành muối: Trên chờ nhau, dưới khốn khó
15:59  |  24/08/2011

(baodautu.vn) Trong lúc các doanh nghiệp sản xuất hóa chất kêu trời vì thiếu muối công nghiệp, thì Bộ Công thương vẫn chưa thể cấp hạn ngạch nhập khẩu mặt hàng này, vì còn phải chờ… ý kiến của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
Nghịch lý cung - cầu ngành muối

Sự im lặng khó hiểu

Như Báo Đầu tư đã đưa tin, trước thông tin trái ngược về thiếu - thừa muối công nghiệp, tháng 7 vừa qua, Cục Hóa chất (Bộ Công thương) đã tổ chức buổi đối thoại giữa doanh nghiệp hóa chất và doanh nghiệp sản xuất muối, để tìm hiểu sự thật, nhưng không một doanh nghiệp sản xuất muối nào tham gia. Dù vậy, Bộ Công thương đồng tình với kiến nghị của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là giãn thời điểm cấp hạn ngạch nhập khẩu muối đợt 2 (50.000 tấn) đến hết tháng 6 - tháng 7 (cao điểm của vụ thu hoạch muối trong nước), đồng thời đề nghị doanh nghiệp sản xuất muối nào còn tồn đọng muối công nghiệp thì lên tiếng để các doanh nghiệp hóa chất tìm mua. Đáp lại động thái này, vẫn là sự im lặng của các doanh nghiệp sản xuất muối.

Trước tình trạng trên, đầu tháng 8 này, Cục Chế biến thương mại nông - lâm - thủy sản và nghề muối (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) và Cục Hóa chất đã tổ chức đoàn kiểm tra, khảo sát tình hình sản xuất muối tại một số tỉnh Nam Trung Bộ.

Trả lời phóng viên Báo Đầu tư, ông Lưu Hoàng Ngọc, Phó cục trưởng Cục Hóa chất cho biết: "Thực tế kiểm tra cho thấy, hầu hết các đơn vị không có khả năng cung cấp muối công nghiệp trong năm nay. Một số doanh nghiệp có khả năng sản xuất muối công nghiệp, nhưng lại không sản xuất, mà sản xuất muối chất lượng thấp hơn, để cung cấp cho các đối tác quen".

Sau cuộc khảo sát trên, Bộ Công thương tiếp tục đề nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có văn bản trả lời việc đồng ý nhập khẩu muối hay không. Thế nhưng, đến nay, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn vẫn chưa có câu trả lời.

Trong lúc hai bộ chưa có ý kiến thống nhất, các doanh nghiệp sản xuất hóa chất như ngồi trên lửa. Ông Lê Văn Hùng, Giám đốc Công ty Hóa chất cơ bản miền Nam cho biết, do thiếu muối công nghiệp, nên Công ty buộc phải dừng một loạt dự án đầu tư mới và đang có nguy cơ thiếu nguyên liệu sản xuất.

Đầu tư chệch hướng

Nghịch lý thiếu muối công nghiệp, thừa muối ăn đã được đặt ra từ lâu. Việc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị tạm dừng cấp hạn ngạch nhập khẩu muối chỉ là giải pháp tình thế. Giải pháp mấu chốt nhất là đẩy mạnh sản xuất muối công nghiệp lại đang vướng tứ bề.

Trên thực tế, đầu tư sản xuất muối không phải không có lãi. Nhiều đại gia đã nổi lên nhờ muối, trong đó có 4 doanh nghiệp chiếm tới 80% thị phần muối cả nước. Đó là: Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Sản xuất Hạ Long (Quảng Ninh); Công ty cổ phần Tập đoàn Muối miền Nam (TP.HCM), Công ty cổ phần Muối và Thương mại miền Trung (Đà Nẵng), Công ty TNHH Muối Khánh Vinh (Hải Phòng). Tuy nhiên, các doanh nghiệp này vẫn chủ yếu sản xuất muối thông thường.

Ông Lê Quang Thắng, Phó trưởng phòng Kinh doanh xuất nhập khẩu Chi nhánh Thực nghiệm và Chuyển giao công nghệ muối biển nhận định: “Sự chệch hướng đầu tư sẽ khiến muối công nghiệp  còn tiếp tục thiếu trầm trọng trong những năm tới”.

Nguyên nhân của sự chệch hướng này một phần do các doanh nghiệp hóa chất không thích sử dụng muối nội, phần khác do sự xem nhẹ ngành muối của cơ quan chức năng, cũng như chính quyền địa phương. Bằng chứng là, ngành muối từ khi thành lập đến nay, đã bị đẩy qua, đẩy lại 7 cấp chủ quản. Trong Chiến lược Phát triển đến năm 2020, nhiều địa phương trong tổng số 20 tỉnh đang sản xuất muối hiện không còn diện tích muối.

Hy vọng mới cho muối công nghiệp Việt Nam là Tập đoàn Bim đã đầu tư dây chuyền thiết bị 20 triệu USD, phát triển dự án sản xuất muối công nghiệp tại Quán Thẻ (Ninh Thuận). Dự kiến, sau khi hoàn thành, đây sẽ là dự án sản xuất muối lớn nhất Đông Nam Á, với sản lượng 200.000 tấn muối công nghiệp/năm. Tuy nhiên, với chất lượng đầu vào của muối nguyên liệu hiện nay, dây chuyền của nhà máy khó có thể vận hành lâu dài.
Để khắc phục thiếu muối công nghiệp, Bộ Công thương đang kêu gọi các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào sản xuất muối công nghiệp. Tuy nhiên, để thực sự thu hút doanh nghiệp trong và ngoài nước đầu tư vào lĩnh vực này, trước hết, Chính phủ và chính quyền địa phương cần có cách nhìn khác về muối, coi sản xuất muối là ngành sản xuất công nghiệp, phục vụ công nghiệp phát triển.